توسط : بازار خودرو در ایران با یک تناقض جدی روبه‌رو است. بسیاری از خودروهایی که در بازارهای جهانی اقتصادی به حساب می‌آیند، در ایران با قیمت‌هایی چند برابر فروخته می‌شوند. همین فاصله قیمتی، واردات خودرو را به یکی از بحث‌برانگیزترین موضوعات بازار تبدیل کرده است.
مسیح فرزانه، کارشناس و تحلیلگر حوزه خودرو، می‌گوید مجموعه‌ای از عوامل، قیمت خودروهای وارداتی را در ایران به شکل غیرعادی بالا برده است. او مسیر تامین، تعرفه‌های سنگین، هزینه‌های جانبی، کمبود عرضه و ضعف زیرساخت‌ها را از مهم‌ترین دلایل این وضعیت می‌داند.
مسیر پیچیده تامین خودرو
فرزانه می‌گوید مهم‌ترین مشکل واردات خودرو در سه سال اخیر، به مسیر تامین بازمی‌گردد. به گفته او، بخش زیادی از خودروها از چین وارد می‌شوند. در عین حال، بسیاری از برندها در ایران نمایندگی رسمی ندارند. به همین دلیل، واردکنندگان ناچار می‌شوند خودرو را از طریق چند واسطه خریداری کنند.
او تاکید می‌کند این روند، قیمت خودرو را از همان نقطه شروع بالا می‌برد. واردکننده به جای خرید مستقیم از کارخانه، خودرو را با هزینه بیشتر تهیه می‌کند. در نتیجه، بهای تمام‌شده خودرو پیش از ورود به کشور افزایش پیدا می‌کند.
تعرفه‌ها و هزینه‌های جانبی
این کارشناس بازار خودرو معتقد است تعرفه‌های بالا نقش مهمی در جهش قیمت دارند. او می‌گوید واردکنندگان علاوه بر قیمت خرید خودرو، باید هزینه‌های مختلفی را نیز به نهادها و دستگاه‌های متعدد پرداخت کنند. همین هزینه‌ها قیمت نهایی را باز هم بیشتر می‌کند.
فرزانه می‌گوید سیاست‌گذار به جای تمرکز بر تنظیم بازار، بیشتر به درآمدزایی توجه کرده است. به باور او، دولت و سایر بخش‌ها از واردات خودرو به عنوان یک منبع درآمد نگاه می‌کنند. این نگاه باعث شده خودرو وارداتی به جای آنکه ابزار تنظیم بازار باشد، به کالایی گران و دور از دسترس تبدیل شود.
چرا خودروی اقتصادی چند برابر گران می‌شود
فرزانه می‌گوید یک خودروی ۱۰ هزار دلاری در بسیاری از کشورها، خودرویی اقتصادی است. اما همین خودرو پس از عبور از زنجیره واسطه‌گری، تعرفه و هزینه‌های جانبی، در ایران با قیمتی سه تا چهار برابر ارزش واقعی عرضه می‌شود.
او معتقد است این روند، خودروهای اقتصادی را از دسترس بخش بزرگی از مردم خارج کرده است. در چنین شرایطی، مصرف‌کننده ایرانی برای خرید خودرویی که در بسیاری از کشورها عادی محسوب می‌شود، باید هزینه‌ای بسیار سنگین بپردازد.
راهکارهای پیشنهادی برای تنظیم بازار
فرزانه می‌گوید اگر سیاست‌گذار قصد اصلاح بازار را دارد، باید چند اقدام را همزمان پیش ببرد. نخست باید ارتباط اقتصاد ایران با بازارهای جهانی خودرو، شبکه مالی و زنجیره لجستیک را تسهیل کند. سپس باید تعرفه واردات را به شکل معنادار کاهش دهد.
او بر افزایش حجم واردات نیز تاکید می‌کند. به گفته او، بازار زمانی به تعادل می‌رسد که عرضه افزایش یابد. فرزانه می‌گوید کمبود عرضه یکی از مهم‌ترین دلایل رشد قیمت خودرو در سال‌های اخیر بوده است.
این تحلیلگر پیشنهاد می‌دهد در کنار هدف‌گذاری تولید داخلی، سالانه ۱۵۰ تا ۲۰۰ هزار دستگاه خودروی وارداتی نیز وارد بازار شود. او همچنین می‌گوید سیاست‌گذار باید امکان واردات خودرو توسط اشخاص حقیقی را فراهم کند. به باور او، این اقدام می‌تواند به تنظیم بهتر بازار کمک کند.
مقایسه تعرفه ایران با سایر کشورها
فرزانه می‌گوید ایران همچنان یکی از بالاترین تعرفه‌های واردات خودرو را در جهان دارد. او این شرایط را با بسیاری از کشورها متفاوت می‌داند. به گفته او، در بسیاری از کشورها تعرفه واردات پایین‌تر است و همین موضوع به حفظ رقابت در بازار کمک می‌کند.
او تاکید می‌کند وقتی تعرفه در سطح بالا باقی می‌ماند، مصرف‌کننده ناچار می‌شود هزینه ناکارآمدی سیاست‌ها را پرداخت کند. در نتیجه، خودرو با قیمت واقعی به دست بازار نمی‌رسد.
چالش خدمات، قطعات و خودروهای برقی
فرزانه فقط به بحث قیمت اشاره نمی‌کند. او می‌گوید بازار خودروهای وارداتی با مشکلات دیگری هم دست‌وپنجه نرم می‌کند. کمبود قطعات یدکی، ضعف خدمات پس از فروش و تاخیر در تحویل خودرو از جمله این مشکلات است.
او همچنین از ورود شرکت‌های کم‌تجربه به بازار انتقاد می‌کند. به گفته او، برخی شرکت‌های تازه‌تاسیس بدون سابقه کافی وارد این حوزه شده‌اند. همین مسئله، ریسک خریداران را افزایش داده است.
این کارشناس درباره خودروهای برقی نیز هشدار می‌دهد. او می‌گوید توسعه واردات این خودروها بدون ایجاد زیرساخت شارژ، تصمیم درستی نیست. به باور او، کشوری که با ناترازی انرژی روبه‌رو است، باید ابتدا زیرساخت لازم را فراهم کند و بعد سراغ توسعه گسترده خودروهای برقی برود.
جمع‌بندی
فرزانه معتقد است گرانی خودروهای وارداتی فقط به قیمت جهانی خودرو مربوط نمی‌شود. او می‌گوید زنجیره تامین غیرمستقیم، تعرفه‌های بالا، هزینه‌های جانبی، ضعف نظارت و کمبود زیرساخت، همگی دست به دست هم داده‌اند تا خودروهای اقتصادی در ایران به محصولاتی بسیار گران تبدیل شوند.
به گفته او، بازار خودرو زمانی به تعادل می‌رسد که سیاست‌گذار از نگاه درآمدی فاصله بگیرد و واردات را به ابزاری برای افزایش رقابت و تنظیم بازار تبدیل کند.
برای اخبار بیشتر به صفحه اصلی «تتانیوز» مراجعه کنید.
