توسط : افزایش آمار واردات خودرو در ماه‌های ابتدایی جنگ، لزوماً به معنای مصرف ارز جدید نیست و بخشی از این رشد می‌تواند ناشی از ترخیص کالاهایی باشد که پیش از این وارد کشور شده و در گمرک باقی مانده بودند.
به گزارش تتانیوز، در ماه‌های اخیر، همزمان با افزایش آمار واردات برخی کالاها از جمله خودرو، این پرسش مطرح شده که آیا رشد واردات به معنای تخصیص و مصرف بیشتر منابع ارزی کشور برای کالاهای مصرفی است و آیا این روند می‌تواند منابع مورد نیاز سایر بخش‌های تولید و تجارت را تحت فشار قرار دهد؟این پرسش به‌ویژه درباره خودرو حساس‌تر است؛ چرا که آمار گمرکی در مقاطع اخیر افزایش واردات خودرو را نشان داده و همین موضوع می‌تواند این تصور را ایجاد کند که منابع ارزی جدیدی در ابعادی قابل توجه به واردات خودرو اختصاص یافته است.با این حال، مرتضی زمانیان، معاون راهبری و سیاست‌گذاری اقتصادی وزیر امور اقتصادی و دارایی، با ارائه توضیحی درباره نحوه شکل‌گیری آمار واردات، تأکید کرده است که برای تحلیل این ارقام باید میان «ترخیص کالاهای موجود در گمرک» و «واردات جدید و مصرف ارز جدید» تفاوت قائل شد.
ماجرای ترخیص سریع کالاها از گمرک
به گفته زمانیان، در ابتدای جنگ به دلیل نگرانی از احتمال آسیب به کالاهای موجود در انبارهای گمرکی، به‌ویژه در گمرکات جنوبی کشور، وزیر اقتصاد با استفاده از اختیارات قانونی خود دستور داد گمرکات کشور با سرعت بیشتری تخلیه شوند.این تصمیم باعث شد حجم قابل توجهی از کالاهایی که پیش از آن در انبارهای گمرکی و انبارهای اختصاصی بخش خصوصی قرار داشتند، در مدت کوتاهی ترخیص شوند.اهمیت این موضوع در نحوه محاسبه آمار واردات است. کالا زمانی در آمار واردات گمرکی کشور ثبت می‌شود که فرآیند ورود و ترخیص آن از گمرک انجام شده باشد. بنابراین وقتی حجم زیادی از کالاهای موجود در گمرک به‌صورت فشرده ترخیص می‌شوند، طبیعی است که آمار واردات در همان مقطع زمانی افزایش پیدا کند؛ حتی اگر سفارش، ورود کالا و تأمین ارز آن مربوط به ماه‌ها یا حتی سال‌های قبل باشد.به بیان دیگر، افزایش آمار ترخیص در یک بازه زمانی الزاماً به معنای آن نیست که در همان بازه زمانی به همان میزان، تقاضای جدیدی برای ارز ایجاد شده است.
واردات خودرو؛ آمار بالا لزوماً به معنای ارزپاشی جدید نیست
این تفکیک درباره خودرو اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. افزایش تعداد خودروهای ترخیص‌شده می‌تواند در نگاه اول این برداشت را ایجاد کند که سیاست وارداتی جدیدی اجرا شده یا منابع ارزی بیشتری در همان دوره به این بخش اختصاص یافته است.اما توضیح زمانیان نشان می‌دهد بخشی از خودروهایی که در آمار دوره اخیر ظاهر شده‌اند، می‌توانند محصول فرآیندهایی باشند که پیش از این آغاز شده بود و کالا در انتظار تکمیل مراحل ترخیص قرار داشت.معاون وزیر اقتصاد تصریح کرده است که بخشی از کالاهای ترخیص‌شده مربوط به ثبت سفارش‌های سال‌های گذشته بوده و تأمین ارز آنها نیز در سال‌های گذشته انجام شده است. همچنین به گفته او، بخش قابل توجهی از تأمین ارز این کالاها اساساً از سوی دولت انجام نشده است.از این منظر، مقایسه صرف ارقام واردات در دو دوره زمانی، بدون بررسی زمان ثبت سفارش، زمان ورود کالا، زمان تأمین ارز و زمان ترخیص، می‌تواند تصویری ناقص از وضعیت واقعی تقاضای ارزی ارائه کند.
یک خطای تحلیلی مهم
در تحلیل تجارت خارجی معمولاً «آمار واردات» با «ارز مصرف‌شده برای واردات در همان دوره» یکی تلقی می‌شود؛ در حالی که این دو شاخص الزاماً همزمان نیستند. ممکن است کالایی مدت‌ها قبل خریداری شده، مراحل ثبت سفارش آن انجام شده و منابع ارزی مورد نیاز آن نیز تأمین شده باشد، اما به دلایل مختلف در گمرک باقی بماند. اگر چنین کالایی در یک مقطع خاص و به‌صورت فشرده ترخیص شود، اثر آن در آمار واردات همان مقطع دیده خواهد شد.بنابراین برای پاسخ به این پرسش که «چه میزان ارز جدید برای واردات خودرو مصرف شده است؟» نمی‌توان صرفاً به ارزش یا تعداد خودروهای ترخیص‌شده در یک ماه یا چند ماه مشخص استناد کرد. برای رسیدن به پاسخ دقیق‌تر، باید زنجیره واردات از ثبت سفارش تا تأمین ارز، ورود کالا و نهایتاً ترخیص بررسی شود.زمانیان در عین حال تأکید کرده است که مسئولیت ثبت سفارش، برنامه‌ریزی واردات و تأمین ارز در حوزه خودرو در اختیار دستگاه‌های دیگری است و وزارت اقتصاد متولی مستقیم این فرآیندها نیست. بر این اساس نباید افزایش آمار گمرکی خودرو به‌تنهایی به تصمیمات ارزی وزارت اقتصاد نسبت داده شود.نقش گمرک در این میان، ثبت و اجرای فرآیندهای مرتبط با ورود و ترخیص کالا است و آمار گمرکی نیز بازتاب‌دهنده کالاهایی است که از این فرآیند عبور کرده‌اند؛ بنابراین استفاده تحلیلی از این آمار نیازمند توجه به زمان‌بندی مراحل پیش از ترخیص است.
مسئله اصلی؛ تفکیک «واردات جدید» از «ترخیص انباشته»
آنچه از توضیحات معاون وزیر اقتصاد می‌توان دریافت این است که در شرایط خاص ابتدای جنگ، یک عامل مقطعی نیز وارد معادله آمار تجارت خارجی شده است: تخلیه سریع انبارهای گمرکی و ترخیص کالاهای انباشته‌شده.این اتفاق می‌تواند باعث شود آمار واردات در یک دوره زمانی به‌طور غیرعادی افزایش یابد و در نتیجه، اگر این ارقام بدون توجه به سابقه کالاها تحلیل شوند، این تصور شکل بگیرد که تمام این رشد حاصل واردات جدید و مصرف ارز جدید بوده است.
برای اخبار بیشتر به صفحه اصلی «تتانیوز» مراجعه کنید.
