توسط : چرا امارات به هاب تجارت و تراستی‌های ارزی ایران تبدیل شد؟
تحولات نظامی اخیر و محاصره بنادر جنوبی، تاب‌آوری زنجیره تامین کالاهای اساسی ایران را به چالش کشید. وقتی گلوگاه‌های جنوب قفل شدند، نگاه‌ها به بنادر شمالی و مسیرهای ریلی معطوف شد. اما صف‌های طولانی مرزی و کمبود ناوگان نشان داد که فاصله زیادی بین «رویاپردازی‌های ژئوپلیتیک» و «واقعیت‌های زیرساختی» وجود دارد.
علی شریعتی، عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی ایران، در گفتگو با اقتصاد معاصر به واکاوی پشت‌پرده این بحران پرداخت.
چرا بنادر شمالی جایگزین نشدند؟
شریعتی معتقد است دالان‌های زمینی توان رقابت با دریا را ندارند. ایران سالانه ۱۶ میلیارد دلار کالای اساسی وارد می‌کند. ظرفیت ناوگان دریای خزر در برابر شناورهای اقیانوس‌پیما بسیار اندک است. همچنین انتقال واردات بنزین به این مسیر، فشار را دوچندان کرد و کرایه‌های حمل‌ونقل را هفت تا هشت برابر افزایش داد.
معمای «تراستی‌ها» و رانت‌های ارزی
ساختار «تراستی» (امنای ارزی) برای دور زدن تحریم‌ها شکل گرفت. اما این ساختار غیرشفاف، بستر فساد شد. تراستی‌ها منابع ارزی را صرف سرمایه‌گذاری‌های پرریسک در دبی کردند. آن‌ها با پول دولت، واحدهای مسکونی عمده پیش‌خرید کردند. با رکود بازار املاک دبی، این منابع در آنجا قفل شد و بازگشت ارز به کشور با مشکل مواجه گردید.
شکست «طرح انتزاع» و رانت واردات
شریعتی «طرح انتزاع» را فاجعه‌ای مدیریتی می‌داند. واگذاری مدیریت واردات کالاهای اساسی به وزارت جهاد کشاورزی، تخصص بازرگانی را از این چرخه حذف کرد. این تصمیم منجر به واردات کالاهای گران و نامرغوب شد. دولت چهاردهم برای اصلاح این ساختار معیوب، اقدام به حذف رانت ارزی کرد که جراحی ضروری اما دشوار بود.
منبع : اقتصاد معاصر
