توسط : با وجود تحریم‌ها، محدودیت‌های ارزی و اختلالات لجستیکی ناشی از شرایط جنگی، تجارت خارجی ایران متوقف نشده است؛ مدیر مرکز تجارت ایران در کانادا از ترخیص ۱۱ کانتینر ایرانی در تورنتو خبر داده و بر ظرفیت‌های موجود برای صادرات کالا، محصولات نهایی، خدمات فنی و دانش فنی ایران به کانادا تأکید کرده است.
به گزارش تتانیوز، تجارت خارجی ایران در سال‌های اخیر با چالش‌هایی مانند تحریم، محدودیت‌های ارزی، اختلالات حمل‌ونقل و دشواری انتقال پول مواجه بوده است؛ شرایطی که با وقوع جنگ و تشدید محدودیت‌ها، آسیب‌پذیری برخی بخش‌های تجارت خارجی را افزایش داده است.
در همین شرایط، فعالان اقتصادی علاوه بر مشکلات مربوط به حمل‌ونقل، تأمین مواد اولیه و انتقال پول، با کاهش اعتماد طرف‌های خارجی و دشوارتر شدن اجرای تعهدات تجاری نیز مواجه هستند.
محمد وحیدی‌راد، مدیر مرکز تجارت ایران در کانادا، با تشریح وضعیت تجارت دو کشور، اختلاف قابل‌توجه آمارهای تجاری ایران و کانادا را مورد توجه قرار داد و گفت مسیرهای غیرمستقیم و عملیات لجستیکی از جمله عوامل مؤثر بر این اختلاف هستند.
وی همچنین تأکید کرد که بخش خصوصی ایران حتی در شرایط جنگی نیز مسیرهای خود را برای ادامه تجارت پیدا می‌کند.
صادرات و واردات تحت تأثیر شرایط اقتصادی
وحیدی‌راد با اشاره به آمار تجارت خارجی ایران گفت حجم صادرات کشور در شش‌ماهه نخست سال بر اساس آمارهای منتشرشده حدود ۱۵ میلیارد دلار و حجم واردات حدود ۱۷ میلیارد دلار بوده است.
به گفته وی، این آمار علاوه بر نشان دادن آسیب‌پذیری تجارت خارجی، بیانگر شکل‌گیری نوعی رفتار محافظه‌کارانه در بخش خصوصی است. بسیاری از صنایع ایران برای تأمین مواد اولیه به واردات وابسته هستند و همزمان باید پاسخگوی نیاز بازار داخلی باشند؛ بنابراین اختلال در واردات مواد اولیه مستقیماً بر تجارت خارجی اثر می‌گذارد.
وی یکی از عوامل مهم این وضعیت را اختلاف نرخ ارز و نوسانات بازار دانست و گفت فعالان اقتصادی به‌شدت تحت تأثیر میزان و سرعت تأمین ارز قرار دارند.
لجستیک و اعتماد؛ دو چالش اصلی تجارت در شرایط جنگی
مدیر مرکز تجارت ایران در کانادا، لجستیک و حمل‌ونقل را گلوگاه فوری تجارت خارجی در شرایط جنگی دانست، اما تأکید کرد که در بلندمدت، کاهش اعتماد طرف‌های خارجی می‌تواند آسیب بزرگ‌تری ایجاد کند.
به گفته وی، ایران سال‌هاست با محدودیت در جابه‌جایی و انتقال ارز مواجه است و بخش خصوصی تا حد زیادی مسیرهای خود را برای مدیریت این محدودیت‌ها پیدا کرده است. به همین دلیل، مشکل انتقال پول برای بسیاری از فعالان اقتصادی به یک مسئله نسبتاً روتین تبدیل شده است.
در مقابل، رساندن کالا به مقصد، یافتن فروشنده برای مواد اولیه و اطمینان از اجرای تعهدات تجاری در شرایط جنگی اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
وحیدی‌راد تأکید کرد که مهم‌ترین آسیب بلندمدت جنگ می‌تواند کاهش اعتماد طرف‌های خارجی باشد؛ زیرا خریداران و شرکای تجاری خارجی باید اطمینان داشته باشند که بنگاه‌های ایرانی قادر به اجرای تعهدات خود هستند.
ضرورت بازنگری در سیاست ارزی و پیمان‌سپاری
وی با اشاره به موضوع پیمان‌سپاری ارزی گفت حتی بدون وقوع جنگ نیز سیاست‌های موجود در این حوزه با مشکلات و ناکارآمدی‌هایی مواجه بوده است.
به گفته وحیدی‌راد، هدف سیاست ارزی باید حفظ منافع اقتصاد کشور باشد، اما در عین حال نباید انگیزه و توان صادرکنندگان برای فعالیت از بین برود.
وی پیشنهاد کرد ساختار سیاست‌گذاری ارزی و تجاری با توجه به تجربه سایر کشورها مورد بازنگری قرار گیرد و ابزارهایی مانند نرخ‌های تعرفه‌ای نیز متناسب با شرایط اقتصادی کشور اصلاح شوند.
به اعتقاد وی، صرفاً الزام صادرکنندگان به بازگرداندن ارز از مسیرهای مشخص، بدون توجه به واقعیت‌های فعالیت بخش خصوصی، نمی‌تواند راهکار کاملی برای مدیریت تجارت خارجی باشد.
حمایت از صادرات به جای مداخله گسترده
مدیر مرکز تجارت ایران در کانادا با تأکید بر ضرورت افزایش نقش حمایتی دولت گفت دولت باید برای صادرکنندگان تسهیلات و مشوق ایجاد کند و در کنار آن، سازوکارهای نظارتی لازم برای جلوگیری از هدررفت منابع ارزی را حفظ کند.
وی در عین حال بر ضرورت کنترل واردات کالاهای نهایی و اولویت دادن به واردات مواد اولیه و نهاده‌های مورد نیاز تولید تأکید کرد.
وحیدی‌راد همچنین میان بخش خصوصی واقعی و مجموعه‌های خصولتی تفاوت قائل شد و گفت بخش خصوصی واقعی باید بتواند در بازارهای داخلی و بین‌المللی فعالیت کند و در رقابت با مجموعه‌های بزرگ از حمایت و زیرساخت مناسب برخوردار باشد.
فاصله گرفتن از خام‌فروشی
وی یکی از مسائل مهم اقتصاد ایران را خام‌فروشی دانست و گفت حمایت از صادرات نباید صرفاً به افزایش حجم صادرات منجر شود.
به گفته وحیدی‌راد، صادرات مواد خام و سپس واردات همان محصول پس از فرآوری در کشور ثالث، ارزش افزوده کافی برای اقتصاد ایران ایجاد نمی‌کند.
او تأکید کرد حمایت دولت باید بیشتر بر توسعه صنایع تبدیلی، فناوری و تولید محصولات نهایی متمرکز شود تا منابع و مواد اولیه کشور با ارزش افزوده بیشتری وارد چرخه اقتصادی شوند.
تجارت ایران و کانادا همچنان ادامه دارد
وحیدی‌راد درباره تجارت ایران و کانادا گفت آمارهای منتشرشده از سوی گمرک دو کشور اختلاف قابل‌توجهی دارند.
به گفته وی، حجم تجارت ثبت‌شده در آمار گمرک کانادا تقریباً چهار برابر آمار مشاهده‌شده در آمارهای ایران است. یکی از دلایل این اختلاف، استفاده از مسیرهای غیرمستقیم و فرآیندهایی مانند کراس‌استافینگ (Cross-stuffing) عنوان شده است.
وی برای تشریح ادامه تجارت در شرایط جنگی گفت در همان زمان انجام این گفت‌وگو، ۱۱ کانتینر کالا از ایران در تورنتو ترخیص شده است.
وحیدی‌راد با اشاره به این موضوع تأکید کرد که اگرچه شرایط اقتصادی بحرانی است، اما نمی‌توان گفت تجارت خارجی ایران به‌طور کامل متوقف شده است و بخش خصوصی همچنان برای ادامه فعالیت مسیرهای خود را پیدا می‌کند.
اختلاف آمار تجارت ایران و کانادا
مدیر مرکز تجارت ایران در کانادا درباره اختلاف آمار تجارت دو کشور توضیح داد که بخشی از کالاهای ایرانی از مسیر کشورهای واسطه وارد کانادا می‌شوند و در گمرک مقصد ممکن است کشور واسطه به‌عنوان مبدأ یا صادرکننده ثبت شود.
وی عملیات کراس‌استافینگ و مسیرهای غیرمستقیم حمل کالا را از عوامل مؤثر بر این اختلاف دانست.
او با اشاره به نمونه زعفران توضیح داد که ممکن است کالایی از طریق کشوری مانند امارات به کانادا برسد و در آمار گمرکی کانادا با مبدأ امارات ثبت شود، در حالی که منشأ واقعی آن کشور دیگری باشد.
بر همین اساس، برای تحلیل دقیق تجارت دو کشور باید علاوه بر آمار گمرکی، مسیر حمل‌ونقل و ساختار تجارت کالا نیز مورد بررسی قرار گیرد.
ظرفیت صادرات کالاهای ایرانی به کانادا
وحیدی‌راد معتقد است کانادا در حوزه محصولات نهایی ظرفیت مناسبی برای پذیرش کالاهای ایرانی دارد.
به گفته وی، در حوزه مواد غذایی ظرفیت بالایی وجود دارد و محصولات غذایی ایرانی نیز در بازار کانادا مورد استقبال قرار گرفته‌اند.
همچنین برخی محصولات صنعتی مانند روغن موتور، مبلمان اداری، صنایع روشنایی و دیگر کالاهای صنعتی می‌توانند در بازار کانادا فرصت صادراتی داشته باشند.
وی تأکید کرد برخلاف تصور عمومی، کانادا در برخی حوزه‌ها نیاز قابل‌توجهی به واردات دارد و همین مسئله می‌تواند برای صادرکنندگان ایرانی فرصت ایجاد کند.
صادرات خدمات و دانش فنی ایران به کانادا
مدیر مرکز تجارت ایران در کانادا صادرات خدمات فنی، مهندسی و دانش فنی را یکی دیگر از ظرفیت‌های مهم روابط اقتصادی دو کشور دانست.
به گفته وی، بیش از ۱۰۰ شرکت کانادایی در مجموعه مورد اشاره، بخشی از پرسنل خود را در ایران مستقر کرده‌اند و بخشی از فعالیت‌های تخصصی آنها از داخل کشور انجام می‌شود.
او از این روند به‌عنوان نوعی صادرات دانش و توان فنی و مهندسی ایران یاد کرد که بدون خروج نیروی متخصص از کشور امکان‌پذیر شده است.
وحیدی‌راد همچنین به فعالیت شرکت‌های ایرانی در حوزه مهندسی، مشاوره و توسعه نرم‌افزار اشاره کرد و گفت در برخی موارد بازار و ساختار تجاری شرکت در کانادا قرار دارد، اما تیم فنی آن در ایران فعالیت می‌کند.
قطعی اینترنت؛ آسیب جدی به صادرات خدمات
وحیدی‌راد قطعی اینترنت را یکی از آسیب‌های جدی واردشده به شرکت‌های خدمات‌محور و صادرکنندگان خدمات فنی و دانش فنی دانست.
به گفته وی، شرکت‌هایی که خدمات خود را به بازارهای خارجی ارائه می‌کنند، به اینترنت پایدار به‌عنوان یک زیرساخت حیاتی نیاز دارند و اختلال در این زیرساخت می‌تواند مستقیماً فعالیت آنها را مختل کند.
توسعه صادرات خدمات و دانش فنی و مهندسی ایران به بازارهایی مانند کانادا، در کنار صادرات کالاهای دارای ارزش افزوده، می‌تواند یکی از مسیرهای توسعه تجارت خارجی کشور باشد.
