توسط : توافق ایران و ترکیه برای پذیرش شبانه‌روزی کامیون‌ها در مرز رازی و اجرای طرح حمل یکسره، بار دیگر مسئله زمان توقف محموله‌ها و هزینه‌های حمل‌ونقل را مطرح کرده است؛ هزینه‌هایی که در نهایت می‌تواند بر قیمت تمام‌شده کالا، تأمین مواد اولیه و فعالیت بنگاه‌های اقتصادی اثر بگذارد.
به گزارش تتانیوز، در تجارت خارجی، هزینه یک محموله فقط به قیمت خرید، تعرفه و کرایه حمل محدود نمی‌شود. وقتی کامیون چند ساعت یا چند روز در انتظار انجام تشریفات، دریافت مجوز یا بازرسی می‌ماند، زمان و ظرفیت حمل‌ونقل از دست می‌رود و برنامه تحویل کالا نیز با اختلال مواجه می‌شود.
برای محموله‌های مواد غذایی و کالاهای فسادپذیر، این تأخیر می‌تواند هزینه بیشتری ایجاد کند و در مورد مواد اولیه نیز دیر رسیدن محموله ممکن است برنامه تولید کارخانه را تحت تأثیر قرار دهد.
به همین دلیل، کاهش زمان توقف در مرزها صرفاً یک موضوع اداری نیست. هرچه مسیر ورود و خروج کالا قابل پیش‌بینی‌تر باشد، واردکننده و صادرکننده نیز می‌توانند با اطمینان بیشتری برای حمل، تحویل و فعالیت اقتصادی خود برنامه‌ریزی کنند.
با این حال، کوتاه شدن زمان انتظار تنها به تصمیم گمرک وابسته نیست و عملکرد همه دستگاه‌هایی که در فرایند ورود و خروج کالا نقش دارند در نتیجه نهایی مؤثر است.
حمل یکسره؛ کوتاه شدن مسیر یا جابه‌جایی محل انتظار؟
یکی از اقداماتی که با هدف تسریع ورود کالا دنبال می‌شود، طرح حمل یکسره است. در این روش قرار است پس از انجام کنترل‌های لازم در مرز، کالا برای تکمیل تشریفات گمرکی به گمرکات داخلی منتقل شود تا از تجمع کامیون‌ها در گذرگاه‌های مرزی کاسته شود.
سیدعلی مدنی‌زاده، وزیر امور اقتصادی و دارایی، در توضیح این طرح اعلام کرده است که زمان انجام تشریفات گمرکی به‌طور متوسط به ۷۳ ساعت کاهش یافته است. در عین حال، وی بر ضرورت اصلاح فرایندهای خارج از گمرک نیز تأکید کرده است.
این موضوع نشان می‌دهد همه زمانی که کالا برای ورود به کشور صرف می‌کند مستقیماً به تشریفات گمرکی مربوط نیست. ممکن است یک محموله مراحل گمرکی را سریع‌تر طی کند، اما برای دریافت مجوز از دستگاه دیگری همچنان در انتظار بماند.
بنابراین، برای ارزیابی نتیجه حمل یکسره باید کل زمان حضور کالا از لحظه رسیدن به مرز تا خروج نهایی و رسیدن به مقصد در نظر گرفته شود. کاهش زمان گمرکی بدون اصلاح سایر مراحل لزوماً به همان میزان هزینه تأخیر را کاهش نمی‌دهد.
توافق ایران و ترکیه برای تردد شبانه‌روزی کامیون‌ها
در تازه‌ترین تحول، گمرکات ایران و ترکیه بر پذیرش شبانه‌روزی کامیون‌ها در گذرگاه رازی ـ کاپی‌کوی توافق کرده‌اند.
بر اساس گزارش منتشرشده در اول آبان، در این توافق بر پذیرش کامیون‌ها در تمام روزهای هفته و بدون محدودیت زمانی تأکید شده و مواد غذایی اساسی و مواد اولیه کارخانه‌ها نیز در اولویت قرار گرفته‌اند.
فعالیت شبانه‌روزی مرز می‌تواند ظرفیت زمانی بیشتری برای عبور کامیون‌ها فراهم کند و از انباشته‌شدن تردد در ساعات محدود کاری بکاهد.
با این حال، افزایش ساعات فعالیت به‌تنهایی به معنای عبور سریع همه کامیون‌ها نیست. اسناد حمل، مجوزها، بازرسی‌ها، نیروی انسانی، عملکرد سامانه‌ها و ظرفیت عملیاتی پایانه همچنان در سرعت تردد نقش دارند.
اگر فعالیت شبانه‌روزی بدون هماهنگی همه دستگاه‌های مستقر در مرز اجرا شود، ممکن است بخشی از صف انتظار همچنان باقی بماند.
هزینه‌ای که در قیمت تمام‌شده کالا پنهان می‌ماند
وقتی یک کامیون در مرز متوقف می‌شود، هزینه فقط مربوط به ساعت‌های انتظار نیست. خواب ناوگان به معنای از دست رفتن فرصت انجام حمل بعدی است و تأخیر در تحویل نیز می‌تواند برنامه واردکننده، صادرکننده یا واحد تولیدی را تغییر دهد.
در برخی موارد، بنگاه‌ها برای اطمینان از تداوم تولید ناچار می‌شوند موجودی بیشتری از مواد اولیه نگه دارند؛ اقدامی که سرمایه بیشتری را در انبار درگیر می‌کند.
برای واردکننده مواد اولیه، دیر رسیدن محموله می‌تواند برنامه تولید را عقب بیندازد. صادرکننده نیز ممکن است در هماهنگی با خریدار خارجی و برنامه حمل بعدی با مشکل مواجه شود.
در مورد کالاهای فسادپذیر نیز طولانی‌شدن مسیر می‌تواند هزینه نگهداری را افزایش دهد و احتمال افت کیفیت محصول را بالا ببرد.
معیار موفقیت؛ کالا چه زمانی به مقصد می‌رسد؟
برای بررسی نتیجه طرح حمل یکسره و توافق‌های مرزی، چند شاخص اهمیت بیشتری دارند؛ متوسط زمان انتظار کامیون در مرز، مدت انجام تشریفات تا خروج کالا از گمرک، تعداد کامیون‌های عبوری در هر شبانه‌روز و میزان توقف ناشی از انتظار برای مجوزهای دستگاه‌های مختلف از جمله این شاخص‌ها هستند.
مقایسه این داده‌ها پیش و پس از اجرای تصمیم‌های جدید می‌تواند نشان دهد تغییر رویه‌ها تا چه اندازه در عمل به کاهش زمان و هزینه منجر شده است.
همچنین مشخص می‌شود بخش اصلی تأخیر در کدام مرحله رخ می‌دهد و برای کاهش آن باید کدام فرایند اصلاح شود.
کاهش توقف کامیون‌ها و تسریع ترخیص هم برای تجارت خارجی و هم برای فعالیت بنگاه‌های اقتصادی اهمیت دارد، اما نتیجه واقعی این اقدامات را باید در زمان رسیدن کالا به مقصد، استفاده بهتر از ظرفیت ناوگان و کاهش هزینه تحمیل‌شده به فعالان اقتصادی جست‌وجو کرد؛ نه صرفاً در اعلام یک تصمیم یا تغییر ساعت فعالیت مرز.
در نهایت، اگر تسهیل تردد مرزی با هماهنگی دستگاه‌های مجوزدهنده و کاهش زمان کل ورود و خروج کالا همراه شود، می‌تواند به روان‌تر شدن جریان تجارت کمک کند. در غیر این صورت، بخشی از انتظار ممکن است فقط از مرز به مرحله دیگری منتقل شود و هزینه‌ای که فعال اقتصادی می‌پردازد همچنان باقی بماند.
برای اخبار بیشتر به صفحه اصلی تتانیوز مراجعه کنید.
